Έχετε αναρωτηθεί ποτέ;
- Γιατί δύο δρομείς με παρόμοια φυσική κατάσταση μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετικό αποτέλεσμα στον ίδιο αγώνα;
- Γιατί πολλοί αθλητές ξεκινούν γρηγορότερα από όσο μπορούν να υποστηρίξουν;
- Πόσο σημαντική είναι η σωστή διαχείριση της έντασης κατά τη διάρκεια του αγώνα;
- Πόσο επηρεάζουν η θερμοκρασία, η διαδρομή και οι συνθήκες την τελική επίδοση;
- Είναι τελικά η φυσική κατάσταση αρκετή για να εξασφαλίσει ένα καλό αποτέλεσμα;
Η αγωνιστική απόδοση δεν καθορίζεται μόνο από το επίπεδο προετοιμασίας, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο ο αθλητής διαχειρίζεται την προσπάθειά του την ημέρα του αγώνα.
Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ
Αγωνιστική στρατηγική και απόδοση
Η αγωνιστική στρατηγική (race strategy) αποτελεί τον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται η προσπάθεια καθ’ όλη τη διάρκεια ενός αγώνα.
Στα αγωνίσματα αντοχής, η σωστή διαχείριση της έντασης επηρεάζει άμεσα:
- τη φυσιολογική επιβάρυνση
- τη διαθεσιμότητα ενεργειακών αποθεμάτων
- τη θερμική καταπόνηση
- τη νευρομυϊκή κόπωση
- τη δυνατότητα διατήρησης του ρυθμού μέχρι τον τερματισμό
Η βιβλιογραφία δείχνει ότι οι αθλητές που κατανέμουν αποτελεσματικά την προσπάθειά τους παρουσιάζουν καλύτερη απόδοση σε σχέση με όσους ξεκινούν σε ένταση που δεν μπορούν να υποστηρίξουν.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η στρατηγική κατανομής της έντασης (pacing strategy).
Οι συνηθέστερες μορφές είναι:
- Positive Split (γρηγορότερη αρχή – πιο αργό τέλος)
- Even Pace (σχετικά σταθερός ρυθμός)
- Negative Split (ελεγχόμενη αρχή – ταχύτερο δεύτερο μισό)
Στα περισσότερα αγωνίσματα αντοχής, η υπερβολικά γρήγορη εκκίνηση αυξάνει το φυσιολογικό κόστος της προσπάθειας και μπορεί να επηρεάσει δυσανάλογα την απόδοση στα τελευταία στάδια του αγώνα.
Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, η σωστή διαχείριση της έντασης αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες επιτυχίας στα αγωνίσματα αντοχής.
Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ
Πώς χτίζεται μια αποτελεσματική αγωνιστική στρατηγική
Η αγωνιστική στρατηγική δεν σχεδιάζεται την ημέρα του αγώνα.
Χτίζεται μέσα από την προπόνηση.
Η Εκκίνηση
Οι πρώτες στιγμές ενός αγώνα είναι συχνά αυτές που οδηγούν στα μεγαλύτερα λάθη.
Ο ενθουσιασμός, το πλήθος και η αδρεναλίνη μπορεί να οδηγήσουν σε ρυθμό σημαντικά υψηλότερο από τον σχεδιασμένο.
Η σωστή εκκίνηση πρέπει να είναι:
- ελεγχόμενη
- συμβατή με τον στόχο του αγώνα
- προσαρμοσμένη στις συνθήκες
Διαχείριση της έντασης
Κατά τη διάρκεια του αγώνα, η ένταση πρέπει να προσαρμόζεται:
- στη θερμοκρασία
- στη μορφολογία της διαδρομής
- στον άνεμο
- στη διάρκεια της προσπάθειας
- στην πραγματική αίσθηση κόπωσης
Ο στόχος δεν είναι η διατήρηση ενός αριθμού στο ρολόι, αλλά η διατήρηση μιας έντασης που μπορεί να υποστηριχθεί μέχρι τον τερματισμό.
Τροφοδοσία και υδροτροφοδοσία
Η στρατηγική τροφοδοσίας αποτελεί μέρος της αγωνιστικής στρατηγικής.
Η λήψη υγρών και θερμιδικών συμπληρωμάτων πρέπει να βασίζεται σε σχεδιασμό που έχει ήδη δοκιμαστεί στην προπόνηση.
Οι αυτοσχεδιασμοί την ημέρα του αγώνα σπάνια οδηγούν σε καλά αποτελέσματα.
Λήψη αποφάσεων
Η στρατηγική δεν είναι άκαμπτη.
Οι συνθήκες μπορεί να αλλάξουν και ο αθλητής πρέπει να είναι σε θέση να προσαρμόσει την ένταση της προσπάθειάς του.
Η αποτελεσματική αγωνιστική στρατηγική συνδυάζει:
- σχεδιασμό
- παρατήρηση
- προσαρμοστικότητα
ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ
Η αγωνιστική στρατηγική πρέπει:
- να βασίζεται στην πραγματική φυσική κατάσταση του αθλητή
- να λαμβάνει υπόψη τις συνθήκες της ημέρας
- να περιλαμβάνει στρατηγική τροφοδοσίας και υδροτροφοδοσίας
- να επιτρέπει προσαρμογές κατά τη διάρκεια του αγώνα
- να υποστηρίζει τη διατήρηση της απόδοσης μέχρι τον τερματισμό
ΚΡΙΣΙΜΟ ΣΗΜΕΙΟ
Η καλύτερη φυσική κατάσταση δεν εξασφαλίζει πάντα το καλύτερο αποτέλεσμα.
Η λανθασμένη διαχείριση της έντασης στα πρώτα στάδια ενός αγώνα μπορεί να ακυρώσει μέρος της προπονητικής προετοιμασίας που έχει προηγηθεί.
ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΑΡΧΗ
Η απόδοση δεν καθορίζεται μόνο από τη φυσιολογική ικανότητα του αθλητή.
Καθορίζεται και από την ικανότητά του να διαχειρίζεται σωστά αυτή τη φυσιολογική ικανότητα την ημέρα του αγώνα.
Ουσιαστικά, η αγωνιστική στρατηγική εκφράζει τον μηχανισμό μέσω του οποίου η προπονητική προετοιμασία μετατρέπεται σε τελικό αποτέλεσμα.
Effect of performance level on pacing strategy during a 10-km running race
Δημήτριος Θεοδωρακάκος
Sports Director @sportsexcellence
Sports Excellence Team